Διαβάζοντας πριν λίγες μέρες τα σχόλια σε ένα από τα άρθρα για το θάνατο του Prince, έπεσα επάνω στο σε αυτό:

«Σελήνη στο Σκορπιό». Με άλλα λόγια η χρονική περίοδος που το φεγγάρι είναι μοιάζει σαν να είναι «πάνω» στον αστερισμό του Σκορπιού. Παρατηρώντας αυτή την ουράνια ευθυγράμμιση, κάποιοι άνθρωποι στο παρελθόν σκέφτηκαν ότι μπορεί να επηρεάζει τη συμπεριφορά των συνανθρώπων τους.

Οι ίδιοι άνθρωποι πίστευαν διάφορα αστεία πράγματα τα όποια ευτυχώς με τα χρόνια πάψαμε να θεωρούμε cool. H συγκεκριμένη ωστόσο ιδέα της «Σελήνης στο Σκορπιό» όχι απλά επιβίωσε μέχρι τις μέρες μας, άλλα αρκετοί από εμάς εξακολουθούμε να τη παίρνουμε και σοβαρά όπως φαίνεται από το παραπάνω σχόλιο. Η επαγγελματική ενασχόληση με αυτή την ιδέα συχνά αποτελεί και μια πολύ καλή επιλογή καριέρας.

Διαβάζοντας το παραπάνω σχόλιο, αποφάσισα να ψάξω λίγο πιο διεξοδικά τι σημαίνει πραγματικά η ευθυγράμμιση της σελήνης με το Σκορπιό και εφόσον προκύψουν ευθύνες να αναζητήσω υπαιτιότητα από τα ουράνια σώματα για λογαριασμό του Prince. Στις μέρες μας με ένα καλό δικηγόρο όλα γίνονται.

Ας ξεκινήσουμε από τη γειτονιά μας λοιπόν. Όλοι Σχεδόν όλοι μας ξέρουμε ότι η Σελήνη είναι δορυφόρος της Γής που σημαίνει ότι κινείται σε τροχιά γύρω από αυτήν. Επειδή η τροχιά της είναι ελλειπτική, η απόσταση που απέχει από εμάς δεν είναι σταθερή άλλα κυμαίνεται κάπου μεταξύ των 360 και 405 χιλιάδων χιλιομέτρων την εκάστοτε χρονική στιγμή. Όντας το πιο κοντινό σε εμάς ουράνιο σώμα, όταν παρατηρούμε τη Σελήνη αυτή μοιάζει να «περνάει μπροστά» από διάφορα άλλα ουράνια σώματα στο μονότονο ταξίδι της. Κάποιες φορές αυτό το πέρασμα δημιουργεί εντυπωσιακά κοσμικά γεγονότα όπως οι εκλείψεις ηλίου, κάποιες άλλες η όλη ιστορία είναι κάπως πιο incognito και απαιτείται η ερμηνεία ειδικών για να αντιληφθούμε πλήρως το αντίκτυπο των κοσμικών συμβάντων. Η έλευση της Σελήνης μπροστά από το αστερισμό του Σκορπιού φαίνεται να ανήκει στη δεύτερη κατηγορία.

Ας μείνουμε στη Σελήνη λίγο ακόμα. Η διάμετρος της Σελήνης είναι περίπου 4 φορές μικρότερη από αυτή της Γης. Η απόσταση Γης-Σελήνης αν και μοιάζει μεγάλη σε γήινα νούμερα στη πραγματικότητα ισοδυναμεί με μόλις 30 φορές τη διάμετρο της Γής. Κάθε χρόνο μάλιστα η απόσταση αυτή μεγαλώνει μερικά εκατοστά (πιθανότατα γιατί η Σελήνη φοβάται μην ξανακολλήσει humans). Με βάση τα παραπάνω ας επιχειρήσουμε μια μικρή αναλογία. Αν φανταστούμε τη Γη σαν ένα μεσαίου μεγέθους πορτοκάλι πάνω στο χαλί του σαλονιού μου, τότε η Σελήνη θα ήταν ένα χοντρουλό κερασάκι τοποθετημένο 2 μέτρα μακριά από το πορτοκάλι. Αυτό θα ήταν ένα καλό υπό κλίμακα μοντέλο του δίπολου Γης –Σελήνης. Αν θέλαμε θα μπορούσαμε να βάλουμε και τον ήλιο στην φρουτένια αναλογία μας. Σε αυτή τη περίπτωση θα πρέπει να αναζητήσουμε ένα «αρκετά μεγάλο» φρούτο. Ένα καρπούζι δεν θα ήταν αρκετά μεγάλο για να συμβολίσει τον ήλιο. Για την ακρίβεια μετά από μερικούς πρόχειρους υπολογισμούς προκύπτει ότι θα έπρεπε να χρησιμοποιήσουμε ένα ολόκληρο φορτηγό με καρπούζια αφού χρειαζόμαστε μια καρπουζένια σφαίρα διαμέτρου περίπου 7,5 μέτρων για να μοντελοποιήσουμε τον ήλιο σε σχέση με τη Γη-πορτοκάλι και τη Σελήνη-κεράσι. Στη συνέχεια θα έπρεπε να οδηγήσουμε το καρπουζοηλιοφορτηγό και να το παρκάρουμε περίπου 80 Km μακριά από το χαλί μου (σε ευθεία γραμμή) για να πετύχουμε τη σωστή κλίμακα.  Το google maps μου λέει ότι αυτό θα μας έβγαζε κάπου στη πλατειά της Λιβαδειάς. Ο δήμαρχος δεν θα ήταν ικανοποιημένος με το λόφο από καρπούζια στη πλατεία αλλά εμείς θα είχαμε φτιάξει ένα mini ρεαλιστικό φρουτένιο ηλιακό σύστημα υπό κλίμακα.

Ας αντισταθούμε στο πειρασμό να φρουτοποιήσουμε και τους υπόλοιπος πλανήτες του ηλιακού συστήματος και να τους διασπείρουμε ανά την Αττική. Εξάλλου δεν παίζουν κάποιο ρόλο στο αρχικό ερώτημα μας όσον αφορά την επίδραση της «Σελήνης στο Σκορπιό». Η αναλογία μας ως έχει είναι αρκετή για να μας δείξει ότι ακόμα και το ηλιακό μας σύστημα είναι ένα τόσο αχανές και άδειο ώστε το φρουτοπαρεάκι του χαλιού μου (Γη-Σελήνη) είναι απελπιστικά μικροσκοπικό και τοπικά περιορισμένο για να σκεφτεί κανείς ότι σχετίζεται με τον καρπουζοηλιο που τρώει σουβλάκια στη Λιβαδειά.

Δεν έχετε πεισθεί τελείως;

Οκ. Ας κοιτάξουμε τότε λίγο και προς το αστερισμό του Σκορπιού ώστε να τον εντάξουμε κι αυτόν στη κουβέντα μας. Σχεδόν αμέσως το πράγμα αρχίζει και αποκτά την περιπλοκότητα και το midfuckness που σχετίζεται με τα Συμπαντικά μεγέθη. Αυτό που ονομάζουμε αστερισμός του Σκορπιού και το οποίο στα μάτια των αρχαίων Βαβυλωνίων ήταν μια χαριτωμένη διάταξη από φωτεινές τελίτσες που εκτελούσαν επαναλαμβανόμενες μηχανιστικές κινήσεις πάνω στο ουράνιο στερέωμα, είναι στη πραγματικότητα μια αυθαίρετη ανθρωπινή συλλογή εντελώς ανεξάρτητων ουρανίων σωμάτων που τυγχάνει να έχουν φαινόμενη γειτνίαση όταν παρατηρούνται από τη Γή.  Αν σκεφτούμε όμως ότι τα άστρα που αποτελούν το Σκορπιό είναι απλά τυχαία πεταμένα υπέρθερμα βοτσαλάκια που αιωρούνται μέσα σε μια τεράστια δεξαμενή, γίνεται εύκολα κατανοητό ότι ανάλογα με το σημείο που θα τα παρατηρήσουμε το προκύπτον σχήμα του αστερισμού που σχηματίζουν αλλάζει. Αυτό μπορούμε εύκολα να το δούμε στη πράξη παίζοντας με το πολύ καλό inthesky.org. Στα παρακάτω screenshots παρμένα από το συγκεκριμένο site σημείωσα τη θέση τεσσάρων από τα κύρια άστρα του αστερισμού του Σκορπιού καθώς και το ηλιακό μας σύστημα όπως αυτά φαίνονται από δυο διαφορετικά τυχαία σημεία του γαλαξία μας. Στη πρώτη εικόνα τα άστρα φαίνονται σχετικά ευθυγραμμισμένα και μπορούμε να φανταστούμε πως κάποιος παρατηρητής πάνω στη Γη θα τα έβλεπε το ένα δίπλα στο άλλο να σχηματίζουν τον αστερισμό του Σκορπιού. Μπορούμε επίσης να φανταστούμε τη Σελήνη να περνάει μπροστά από τη δισδιάστατη προβολή τους εκτελώντας τη χορογραφία «η Σελήνη στο Σκορπιό».  Η δεύτερη εικόνα όμως, παρατηρούμενη από ένα εντελώς διαφορετικό σημείο αλλάζει εντελώς τη θεώρηση αυτή. Η σχετική θέση των αστεριών με τη Γη παραμένει φυσικά η ιδία άλλα η εντύπωση τους στο δισδιάστατο επίπεδο,  με άλλα λόγια ο αστερισμός του Σκόρπιου όπως τον ξέρουμε, πάει περίπατο. Μαζί και η όλη ιδέα της «Σελήνης στο Σκορπιό»

Όλο το πρόβλημα ξεκιναει από την γεωκεντρική (δηλαδή αναχρονιστική και δεισιδαιμονική) θεώρηση του σύμπαντος  που συνοδεύει σαν καμπούρα την αστρολογία ως αποτέλεσμα της αρχαίας καταγωγής της. Κοιτώντας τα άστρα του Σκορπιού από το φιξαρισμένο αμετάβλητο σημείο αναφοράς της Γης, ο Σκορπιός θα είναι πάντα ο Σκορπιός. Κοιτώντας τα άστρα από ένα οποιοδήποτε άλλο σημείο του γαλαξία, αυτά θα είναι απλά μια χούφτα τυχαία άστρα χαμένα ανάμεσα σε τρισεκατομμύρια άλλα ουρανιά σώματα. Υπό αυτό το πρίσμα, η ιδέα ότι η ευθυγράμμιση της Σελήνης με αυτά τα συγκεκριμένα άστρα έχει κάποια επίδραση στη ζωή και το θάνατο του Prince ακούγεται κάπως … ελλιπώς τεκμηριωμένη.

Διαβάζοντας περισσότερο για τον αστερισμό του Σκορπιού ανακαλύπτουμε και άλλα χαρακτηριστικά που εντείνουν τον αστρολογικό παραλογισμό. Ο Σκορπιός, μαθαίνουμε, αποτελείται από 18 κύρια άστρα καθώς και καμιά 50αρια μικρότερα. Έκτος από άστρα φιλοξενεί στις τάξεις του και μια σειρά από άλλα deep sky objects κυρίως open clusters (ομάδες αστεριών) ακόμα και ένα σύστημα nova! Αυτό δεν είναι κάτι παράξενο. Άλλοι αστερισμοί περιλαμβάνουν νεφελώματα ακόμα και ολόκληρους γαλαξίες. Όταν οι αρχαίοι πρωτοφαντάστηκαν τους αστερισμούς δεν είχαν τα μέσα να ξεχωρίσουν τις φωτεινές τελίτσες σε κατηγορίες βάσει της φύσης τους. Ήταν όλες απλά φωτεινές τελίτσες είτε επρόκειτο για μικροσκοπικούς πλανήτες είτε για θηριώδεις γαλαξίες. Όμως στη πραγματικότητα το μέγεθος, η φύση και η ίδια η υπόσταση των ουράνιων αυτών σωμάτων που κατά ανθρώπινη σύμβαση ομαδοποιηθήκαν για να αποτελούν το Σκορπιό είναι τόσο ετερόκλητη που κάνει την ομαδοποίηση να φαντάζει εντελώς αυθαίρετη και αστεία. Αυτή η ομαδοποίηση δουλεύει μια χαρά όταν μιλάμε για φωτεινές τελίτσες στον ουρανό (όπως έβλεπαν τα αστέρια του Σκορπιού οι αρχαίοι Βαβυλώνιοι) άλλα με αυτά που γνωρίζουμε σήμερα απλά δε βγάζει κανένα νόημα. Σήμερα γνωρίζουμε με σιγουριά ότι όταν η Σελήνη «βαδίζει μπροστά στο Σκορπιό» βαδίζει «μπροστά» σε ένα κάρο ετερόκλητα (εν τέλει άσχετα μεταξύ τους) ουρανιά σώματα ή και ομάδες ουρανίων σωμάτων.

Ας πάρουμε ένα από αυτά τα σώματα και ας επιχειρήσουμε να το εντάξουμε στη φρουτένια αναλογία που ξεκινήσαμε παραπάνω. Το πιο γνωστό και φωτεινό άστρο του Σκορπιού είναι ο Αντάρης. Ας φρουτοποιήσουμε αυτόν λοιπόν. Ο Αντάρης απέχει 550 έτη φωτός από τη Γη. Αυτό μεταφράζεται πάνω-κάτω σε 4.950.000.000.000 χιλιόμετρα. Σε σχέση με άλλα αστέρια θα έλεγες τον Αντάρη κοντοχωριανό. Σε σχέση με τη Γη θα τον έλεγες και χοντρούλη αφού λίγο πολύ η διάμετρος του είναι περίπου 100.000 φορές μεγαλύτερη από αυτή του πλανήτη μας.  Αν επιχειρούσαμε λοιπόν να βρούμε το φρουτένιο ανάλογο του Αντάρη  θα έπρεπε να βρούμε ένα καρπούζι διαμέτρου 6,5 χιλιομέτρων. Κάπως άβολο… Η ετήσια παγκόσμια παράγωγη καρπουζιών συμφώνα με το Wikipedia είναι περίπου 95 εκατομμύρια τόνοι. Αν θεωρήσουμε ότι ένα καρπούζι είναι προσεγγιστικά μια σφαίρα διαμέτρου 30 εκατοστών και τότε η ετήσια παράγωγη καρπουζιών μας φτάνει για να φτιάξουμε μια σφαίρα λίγο μικρότερη από 400 μέτρα. Δηλαδή μιλάμε για ένα υπερφρούτο το οποίο παρόλα αυτά είναι κατά πολύ μικρότερο από αυτό που χρειαζόμαστε για το φρουτένιο Ανταρη μας. Θα πρέπει να στερήσουμε από όλα τα παιδιά της Γης το καλοκαιρινό καρπούζακι τους (μετά τη θάλασσα-σλούρμπ!) για περίπου 700 χρόνια ώστε να μαζέψουμε αρκετά καρπούζια για να φτιάξουμε το Αντάρη της αναλογίας μας.

Ωραία λοιπόν. Έχοντας περάσει 700 χρόνια χωρίς καρπούζι καταφέρνουμε να μαζέψoυμε τα φρούτα που χρειάζονται και τώρα δεν έχουμε παρά να μετακινήσουμε τον υπερκαρπουζο-Αντάρη μας από την άκρη του χαλιού του σαλονιού μου σε μια απόσταση  περίπου 2.700.000 χιλιόμετρα μακριά. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να τον πάμε μέχρι το φεγγάρι και μετά να τον απομακρύνουμε 7 φορές άλλο τόσο. Εκεί που θα μας βγάλει το ταξίδι αυτό (κάπου δηλαδή στο 1/100 της απόστασης Γης-Ηλίου) θα πρέπει να ξεφορτώσουμε το φρούτο μας για να ολοκληρώσουμε την αναλογία μας.

Τι έχουμε φτιάξει λοιπόν;

Ένα πορτοκάλι στο σαλόνι μου παρατηρεί με αγωνία τη κίνηση ενός κερασιού που είναι τοποθετημένο 2 μέτρα μακριά του άλλα και την κίνηση ενός υπερφυσικού καρπουζιού διαμέτρου 6,5 χιλιομέτρων το οποίο βρίσκεται σε απόσταση 2.700.000 χιλιόμετρα μακρύτερα. Όταν τα δυο φρούτα (κεράσι και υπερβολικό καρπούζι) ευθυγραμμιστούν, τότε με κάποιο τρόπο επηρεάζεται η διάθεση των κυττάρων που ζουν στο φλοιό του πορτοκαλιού με αποτέλεσμα τα κύτταρα «να έχουν μέσα τους έντονα πάθη με πολύ πείσμα σε ότι επιδιώκουν λόγω της ισχυρής λίμπιντο. Αλλά η μεγάλη δόση λίμπιντο είναι μερικές φορές και αυτοκαταστροφική. Τα συναισθήματα τους είναι υπερβολικά έντονα και συχνά βασίζονται στην σκόπιμη επιθυμία. Μπορεί να είναι ανυπόμονα, κατσούφικα και ακόμα σκυθρωπά. Πληγώνονται εύκολα, μπορεί να γίνουν ζηλιάρηδες, κρατάνε «μανιάτικο» και παίρνουν εκδίκηση. Συχνά κρίνουν τους άλλους πολύ βιαστικά και νοιώθουν την ανάγκη να κυριαρχήσουν χρησιμοποιώντας ανεπαίσθητους τρόπους” [πηγή]. Συγκεκριμένα ένα από αυτά (το οποίο τυγχάνει να έχει εξεζητημένο γούστο στις κομμώσεις και φοβερή έμπνευση στη μουσική) πεθαίνει πιθανότατα από υπερβολική δόση.

Όταν μετακινήσω το κεράσι σε λίγο διαφορετική θέση και η ευθυγράμμιση χαλάσει, τα κύτταρα στο φλοιό του πορτοκαλιού είναι και πάλι χαρούμενα και τα celebrities στο φλοιό του πορτοκαλιού είναι και πάλι ασφαλή.

Θα μπορούσε να πει κανείς ότι βάλαμε στην αναλογία μας μόνο τον Αντάρη και αφήσαμε απ’ έξω τα υπόλοιπα 70+ φρουτοάστρα του Σκορπιού τα οποία θα έπρεπε να είναι επίσης σχετικά ευθυγραμμισμένα.  Έχω την αίσθηση ότι αυτό απλά θα ενέτεινε το mind-fuckingness του αστρολογικού ισχυρισμού.

Αν όλα τα παραπάνω μοιάζουν πλέον εντελώς παράλογα, το τελειωτικό χτύπημα έρχεται ως εξής. Σε ότι έχουμε περιγράψει μέχρι στιγμής έχουμε υποθέσει ένα γραμμικό Νευτώνιο συμπάν δηλαδή μια απλουστευμένη εικόνα της συμπαντικής πραγματικότητας. Αν βάλουμε όμως στο παραπάνω παιχνίδι μας τις προβλέψεις της γενικής θεωρίας της σχετικότητας (την όποια δεν σκοπεύω ούτε στιγμή να προσποιηθώ ότι καταλαβαίνω) και λάβουμε υπόψη μας τις συνέπειές της όπως η βαρυτική διαστολή του χρόνου, αν συνυπολογίσουμε ότι τα ουράνια σώματα που βλέπουμε στον ουρανό είναι χρονικά αποτυπώματα και ότι τα φωτόνια που εξέπεμψαν κάποτε  φτάνουν στον αμφιβληστροειδή μας χιλιάδες ή και εκατομμύρια χρόνια καθυστερημένα (κοινώς παρατηρούμε στο γήινο τώρα ουράνια σώματα που μπορεί να έχουν πάψει να υπάρχουν εκατομμύρια χρόνια πριν) τότε το όλο θέμα της «Σελήνης στο Σκορπιό» μοιάζει ακόμα πιο φαιδρό. Δεν είναι απλά ότι τα μεγέθη και αποστάσεις των εμπλεκόμενων ουρανίων σωμάτων είναι παντελώς δυσανάλογα και παράταιρα για να τα συσχετίσουμε. Είναι το γεγονός ότι όταν μιλάμε σε συμπαντικές κλίμακες , οι ίδιες οι γεωκεντρικές έννοιες του εδώ και του τώρα πάνε περίπατο.

Επιστρέφοντας μετά από όλο αυτό στη αρχή του κειμένου και έχοντας εξετάσει όλα τα παραπάνω, το αρχικό ποστ είχε γίνει εν τω μεταξύ κάπως έτσι:

Νομίζω πως το ψάξαμε. Στρέψαμε το βλέμμα προς τον υπερφυσικό καρπούζοΑνταρη μας που αιωρείται νωχελικά κάπου μέσα στο ηλιακό σύστημα ποτισμένος με το κλάμα εκατομμυρίων παιδιών και νιώσαμε σίγουροι πως μπορέσαμε να απαλλάξουμε τόσο τη Σελήνη όσο και το Σκορπιό από τις κατηγορίες που τους βάρυναν. Δεν ξέρω τι πήρε τον Prince μακριά μας τόσο πρόωρα άλλα απ’ ότι φαίνεται δεν ήταν ο μυστικιστικός χορός της  «Σελήνης στο Σκορπιό».

Γ.

PS1 – Βέβαια όπως θα έλεγε και μια ψύχη διαβάζοντας όλα τα παραπάνω (διαβάζοντας τις πρώτες δυο γραμμές τέλος πάντων…)

«Δε ξέρω τι λες εσύ, εγώ πάντως έχω δει ότι στη ζωή μου δουλεύει η αστρολογία»

Ίσως και να το έλεγε παραπάνω από μια ψυχή τώρα που το σκέφτομαι… Όπως και να έχει, οι αρχαίοι Βαβυλώνιοι και ο πρίγκιπας του Ψεύδους θα χαμογελούσαν ικανοποιημένοι.

PS2 – Έμπνευση για αυτό το post αποτέλεσε το πανέξυπνο και super nerdy “what-if” . Όσοι το ακολουθούν πιθανόν να αναγνώρισαν τις ομοιότητες στον τρόπο γραφής και την προσέγγιση. Όσοι δεν το γνωρίζετε σας προτείνω να το τσεκάρετε για ατέλειωτες ώρες procrastination.

Title image  by apod.nasa.gov