Ανοιχτά της Χίου, μόλις ένα ναυτικό μίλι από το νοτιότερο σημείο του νησιού, ξεπηδάει από τη θάλασσα μια μικρή βραχονησίδα σε σχήμα πυραμίδας. Στους χάρτες αναφέρεται ως Βενέτικό και αποτελεί τη συνέχεια της βραχώδους ραχοκοκαλιάς του νησιού που σπάει σε δυο κομμάτια το νότιο ορίζοντα της Χίου. Λόγω της θέσης του κοντά στο διάβα των πλοίων το Βενετικό είναι o προπομπός που αναγγέλλει στους Χιώτες ότι προσεγγίζουν το νησί μετά το πολύωρο ταξίδι από την Αθήνα.

Η γνώριμη θέα του Βενέτικου από τις παραλίες της νοτίου Χίου αποτελεί για μένα μια από εκείνες τις εικόνες-μνήμες της παιδικής ηλικίας που δε σβήνουν ποτέ. Αν έπρεπε να επιλέξω 100 αντιπροσωπευτικές φωτογραφικές από τα παιδικά μου χρόνια, πιθανότατα η αχνή μορφή του Βενέτικου να ήταν μια από αυτές.

Εκτός όμως από χαρακτηριστική εικόνα, το Βενέτικό είχε καταλάβει στο παιδικό μυαλό μου και ένα ενδιαφέροντα συμβολισμό. Ο θαμπός γαλάζιος κώνος του καλούσε σε ένα περιπετειώδες ταξίδι που ναι μεν ήταν μέσα στις ανθρώπινες δυνατότητες αλλά ήταν τόσο απρόσιτο ώστε να είναι απαγορευτικό για εμένα. Με άλλα λόγια το Βενετικό συμβόλιζε το ανέφικτο. Μάλιστα αυτή την αφήγηση του προσωπικού ακατόρθωτου ενίσχυαν τόσο οι διηγήσεις του πατέρα μου ο οποίος μου περιέγραφε πως έχει πλησιάσει αρκετές φορές το θρυλικό νησί ψαρεύοντας παρέα με το αδερφό του, αλλά πολύ περισσότερο οι διηγήσεις του γέρου κολυμβηταρά / βαρόνου Μινχάουζεν του χωριού ο οποίος ισχυριζόταν ότι κολυμπούσε χαλαρά μέχρι το νησί κάθε φορά που τον χάναμε από τα μάτια μας. Παρότι ο συμπαθής παππούς ήταν όντως δεινός κολυμβητής, ο ισχυρισμός μάλλον ήταν «λίγο τραβηγμένος» αν σκεφτεί κανείς ότι το Βενέτικο απέχει κοντά στα 10 χιλιόμετρα από το σημείο που συνηθίζαμε να κολυμπάμε. Δεν ακουγόταν όμως υπερβολικός τότε στα παιδικά αυτιά μου. Σε κάθε περίπτωση, ως παιδί είχα προσδώσει στο Βενέτικο το χαρακτήρα του ανέφικτου στόχου, τόσο ξεκάθαρα μακρινού ώστε ακόμα και να σκεφτώ να τον φτάσω ισοδυναμούσε με ανοησία. Και αυτό, παρόλο που φαινόταν να είναι ήταν μέσα στις δυνατότητες των «άλλων».

Στο πλαίσιο αυτό, είχα διανθίσει τη ταυτότητα του Βενέτικου με ιστορίες φαντασμάτων και θρύλους που επιβεβαιωνόταν από «αξιόπιστες πήγες». Επρόκειτο για τα φαντάσματα κατάδικων/ πειρατών τους οποίους είχαν θάψει ζωντανούς οι Βενετοί (;!) στα πλαίσια ενός ιδιότυπου ναυτικού δικαίου. Ούτε καν θυμάμαι αν αυτός ο θρύλος είναι κομμάτι της σύγχρονης λαογραφίας της Χίου (πόσο μάλλον αν έχει και οποιαδήποτε ιστορική βάση) ή αν τον είχα βγάλει εξ ολοκλήρου από το μυαλό μου για να εντυπωσιάσω τους φίλους μου και αργότερα από την συνεχή επανάληψη τον πίστεψα και ο ίδιος και συνέχισα να τον επαναλαμβάνω. Σε κάθε περίπτωση το αποτέλεσμα ήταν το ίδιο, και ενέτεινε τη θέση του Βενέτικου, εκεί στο μακρινό ορίζοντα, εκεί που δεν μπορούσα να το φτάσω αλλά που «κάποιοι άλλοι μπορούσαν».

Πέρασε κάμποσος καιρός από εκείνες τις μέρες. Εν τω μεταξύ, είχα τη τύχη να  μεγαλώσω σε ένα περιβάλλον που με βοήθησε να μάθω πράγματα και να ταξιδέψω σε μέρη που θα φαινόταν αδιανόητα σε εκείνο το μακρινό 10χρονο εαυτό μου.

Όμως η θολή φιγούρα του Βενέτικου έμεινε εκεί που την είχα αφήσει…

Φέτος επιστρέφοντας στη Χίο έπειτα από αρκετά χρόνια έβγαλα με τον τηλεφακό μου κάποιες κοντινές φωτογραφίες του Βενέτικου καθώς το πλοίο της γραμμής πέρναγε από δίπλα του. Αυτές οι φωτογραφίες έφεραν το νησάκι πιο κοντά μου παρά ποτέ. Μπορούσα για πρώτη φορά να δω με λεπτομέρεια τις βραχώδεις ορθοπλαγιές που σηκώνονταν απότομα μέσα από τη θάλασσα, τα βαρβάκια να αιωρούνταν πάνω από τις θαμνώδεις πλαγιές τους, ακόμα και τις λεπτομέρειες του φάρου στην κορυφή του. Βλέποντας τη άλλοτε θαμπή σκιά να αποκτά υπόσταση μέσα στη οθόνη του υπολογιστή μου σκέφτηκα για πρώτη φορά μετά από όλα αυτά τα χρόνια ότι αν θέλω μπορώ απλά να μισθώσω μια βάρκα, να ταξιδέψω στο Βενετικό και να αποβιβαστώ στη ακτή του.

Κι έτσι απλά κατέρρευσε ένα στεγανό της παιδικής μου ηλικίας που με είχε ακολουθήσει ασυνείδητα μέχρι σήμερα. Ήταν σαν να ξαναζώ (κάπως πιο χαλαρά η αλήθεια είναι) τη προσωπική μου μετεφηβική επιφοίτηση, όταν δηλαδή τελειώνοντας το σχολείο και μπαίνοντας στο πανεπιστήμιο συνειδητοποιούσα ότι «μαλάκα μου, τώρα μπορούμε να κάνουμε τα πάντα!». Αυτή τη «φοβερή αποκάλυψη» αργότερα την επαναδιατύπωσα κάπως πιο εξευγενισμένα ως «το μόνο ανυπέρβλητο εμπόδιο για να πετύχουμε αυτά που επιθυμούμε είναι το μυαλό». Με αυτή τη διατύπωση την άφησα να με συνοδέψει στο μεγαλύτερο μέρος της ενήλικη ζωή μου μέχρι που οι φάπες της ζωής της έκοψαν σταδιακά τη φόρα. Η ετεροχρονισμένη επαφή μου με το «ανέφικτο Βενετικό» ξαναξύπνησε στο μυαλο μου την απλοϊκή άλλα ισχυρή αυτή διαπίστωση. Ήταν σοκαριστικό  και συνάμα διασκεδαστικό να γκρεμίζεται με αυτό το τρόπο ένα απομεινάρι των «ανέφικτων» της παιδικής ηλικίας.

Πάντως από το σημείο που είμαι σήμερα ακόμα και η δεύτερη πιο εξευγενισμένη διατύπωση της μετεφηβικής μου επιφοίτησης δεν παύει ακούγεται ιδιαίτερα απλοϊκή. Το να υποστηρίζουμε ότι  «το μυαλό είναι το μόνο εμπόδιο για να πετύχουμε αυτά που θέλουμε» είναι ένας μονοδιάστατος αφορισμός όχι πολύ μακριά από χαζοχαρούμενες χιπικοθεωρίες περί κοσμικών διεργασιών και συμπαντικών συνωμοσιών εναρμονισμένων με τις μικρούτσικες ανθρώπινες επιθυμίες μας. Η ίδια η ζωή φροντίζει να βάλει τα πράγματα στη θέση τους. Πολύ συχνά είναι η έλλειψη πόρων (χρήμα χρόνος κλπ) ή/και ικανότητας και όχι η έλλειψη επιθυμίας /θάρρους /πείσματος που μας σταματάει από την εκπλήρωση των στόχων μας. Είναι ξεκάθαρο ότι δε μπορούμε να πετύχουμε τα πάντα, ότι δεν μπορούμε ούτε καν όλοι να πετύχουμε τα ίδια πράγματα. Όλοι έχουμε τα προσωπικά μας όρια τα όποια αντίθετα με τη trendy μυθολογία της εποχής δεν μπορούμε να τα υπερβούμε (αλλιώς δε θα λεγόταν όρια χαζούλη!).

Αυτό που μπορούμε όμως να υπερβούμε είναι τα ψευδο-όρια που θέτει η συνήθεια και η αμφιβολία. Έτσι ερχόμαστε στη τρίτη διατύπωση περί ανέφικτων, (sponsored by middle age). Εφόσον κάτι είναι μέσα στις ανθρώπινες δυνατότητες  τότε ο καθένας από εμάς μπορεί το επιχειρήσει (Rule of thumb για μη ταλαντούχους ανθρώπους: κάτι είναι μέσα στις ανθρώπινες δυνατότητες αν κάποιος άλλος μπορεί να το κάνει). Απαραίτητη προϋπόθεση για όλα αυτά: να καταφέρεις να ξεπεράσει τα στεγανά που θέτει μυαλό. Η ανεύρεση των πόρων μπορεί σε μεγάλο βαθμό να μεθοδευτεί. Το αντίθετο δεν ισχύει – το μπλοκάρισμα του μυαλού αποτελεί ανυπέρβλητο εμπόδιο.

Έτσι κι εγώ πλέον κοιτώντας το Βενέτικό μπορούσα -εφόσον το ήθελα- να το φτάσω αρκεί να έμπαινα στο κόπο να το μεθοδεύσω. Το Βενέτικο συμβολίζει ακριβώς αυτά τα πράγματα, τα οποία θεωρούμε από πάντα ως αδύνατα αλλά αυτό που τελικά μας κρατάει μακριά τους είναι α) η απόφαση  να τα επιχειρήσουμε και β) η προσήλωση που απαιτείται στη συνέχεια για να τα υλοποιήσουμε.

Όλοι έχουμε μια σειρά από Βενέτικα στο ορίζοντα του μέλλοντός μας. Δεν λέω ότι μπορούμε να τα φτάσουμε όλα ή ότι πρέπει σώνει και καλά να το επιχειρήσουμε. Λέω απλά ότι εφόσον είναι εκεί, πολλές φόρες αυτό που μας χωρίζει από το να μπούμε στη βάρκα και να τα φτάσουμε είναι η απόφαση.

Εν τέλει είναι πολύ δυσκολότερο να υπερνικήσεις τη τριβή αδρανείας από τη τριβή ολίσθησης.